Welk effect heeft het op je werk?
Rechte groeven kunnen de hoogte van een vaas benadrukken. Korte, herhaalde gutsjes geven een kom een geschubd oppervlak. Je kan ook rond een getekend motief klei wegnemen, zodat dat motief hoger blijft liggen.
Het gereedschap bepaalt mee het resultaat, maar ook je beweging maakt verschil. Varieer met de richting, diepte en afstand tussen je sneden. Een patroon hoeft niet ingewikkeld te zijn om een mooi effect te geven.
Wat heb je nodig?
- Een werkstuk in lederharde klei.
- Snijmiretten of bandmiretten en gutsen in verschillende vormen en breedtes.
- Een naald om eventueel je ontwerp voor te tekenen.
- Een restje lederharde klei om je gereedschap op uit te proberen.
We werken in het atelier vooral met snijmiretten of bandmiretten en gutsen. Wie zich verder in de techniek wil verdiepen, kan ook een groeventrekker of fluting tool proberen. Daarmee trek je langere, gelijkmatige geulen. Dit gespecialiseerde gereedschap is duurder, maar kan een meerwaarde zijn als je graag met dit soort patronen werkt. Een voorbeeld is de fluting tool bij Colpaert.
Hoe pak je het aan?
Het juiste moment maakt veel verschil. De klei moet stevig genoeg zijn om de vorm te behouden, maar nog vlot te snijden. Te zachte klei vervormt tijdens het snijden en de snijrestjes blijven plakken. Te droge klei kan afbrokkelen.
- Probeer op een restje klei welke sporen je gereedschap achterlaat.
- Kies waar je het patroon wil aanbrengen en teken het eventueel licht voor met een naald.
- Ondersteun je werkstuk en snij telkens een kleine hoeveelheid klei weg. Begin ondiep, je kan een groef nadien nog verder uitwerken.
- Draai je werkstuk regelmatig, zodat je vanuit een comfortabele richting blijft snijden.
Plakken er nog restjes aan de randen, laat de klei dan wat opstijven voor je de restjes voorzichtig losmaakt. Zo voorkom je dat je het uitgesneden patroon weer dichtwrijft.
Begin met één strook op een kom of enkele groeven in een vaasje. Zo merk je al snel wat een andere snijkant of beweging met het oppervlak doet.
Let op de wanddikte
Bij carven neem je klei weg en wordt de wand plaatselijk dunner. Voorzie daarom al bij het maken voldoende dikte op de plekken waar je wil carven. Controleer tijdens het snijden regelmatig hoeveel klei er overblijft. Let extra op waar sneden elkaar kruisen, daar snij je gemakkelijk dieper dan bedoeld.
Wat doet het glazuur?
Het glazuur bepaalt mee hoe duidelijk je snijwerk zichtbaar blijft. Een doorschijnend glazuur dat op de randen dunner ligt en zich in de groeven verzamelt, kan het reliëf benadrukken. Een dikke, dekkende laag kan fijne details juist verbergen.
Je kan de groeven ook gericht inkleuren met glazuur. Door het oppervlak daarna voorzichtig schoon te vegen, blijft de kleur vooral in de uitgesneden delen zitten. Zo komt je patroon duidelijk naar voren.
Omgekeerd kan je de groeven uitsparen bij het glazuren en alleen de hoger gelegen delen glazuren. De onbedekte groeven zorgen dan voor contrast in kleur en textuur. Werk zorgvuldig en houd rekening met de vloeibaarheid van je glazuur, want tijdens het bakken kan het alsnog in de groeven lopen.
Maak bij voorkeur een proefje met je patroon en de gekozen afwerking. Zo zie je vooraf hoe je snijwerk er na het bakken uitziet.
Een aanleunende techniek, sgraffito
Bij sgraffito breng je eerst een laag engobe of onderglazuur aan. Daar kras of snij je een tekening doorheen, zodat de onderliggende kleikleur zichtbaar wordt. Je gebruikt gelijkaardige bewegingen als bij fijn carven, maar hier speelt ook het kleurcontrast mee. Fijne draadlusjes en sgraffitotools zijn handig voor dit detailwerk.
Wil je hiermee aan de slag? In ons artikel over sgraffito lees je stap voor stap hoe je de techniek toepast.
